Khi một mắt trong chuỗi trượt

Một mắt chậm hoặc hỏng thì cả chuỗi dịch theo. Nhưng dịch bao nhiêu và có gỡ lại được không thì tuỳ mắt ấy nằm ở đâu — và chuẩn bị cho chuyện này rẻ hơn nhiều so với xử lý nó.

Trượt ở đầu chuỗi và trượt ở cuối

• Trượt ở đầu — còn cả quãng sau để gỡ, và nhiều khi gỡ được bằng cách rút một mắt khác;
• Trượt ở cuối — không còn gì phía sau để bù, nên dịch bao nhiêu là mất bấy nhiêu;
• Nên hai lần trượt cùng độ dài không gây thiệt hại như nhau, và mắt càng về cuối thì càng đáng canh.

Hệ quả cho cách lập kế hoạch: đặt phần không chắc chắn về phía đầu chuỗi nếu thứ tự cho phép. Việc nào có nhiều khả năng trục trặc thì làm sớm, để nếu trục trặc thì còn đường xoay.

Chậm không bù được bằng cách chạy nhanh hơn

• Phần lớn mắt là chờ chứ không phải làm — mà chờ thì không tăng tốc được bằng cố gắng;
• Mắt nào rút được thì đã rút từ đầu, nên lúc chậm rồi thì không còn chỗ dễ nữa;
• Nên cách duy nhất thật sự dùng được là gỡ thêm một ràng buộc, chứ không phải làm nhanh hơn.

Điểm này đáng nói vì phản ứng tự nhiên khi chậm là dồn sức. Dồn sức có tác dụng ở phần mình làm, mà phần mình làm thường là phần nhỏ trong chuỗi — phần lớn còn lại là chờ người khác.

Đặt đệm ở đâu

• Đệm rải đều từng mắt thì bị tiêu hết — có dư thì việc tự giãn ra cho vừa;
• Đệm gom về cuối chuỗi thì giữ được, vì nó chỉ bị động tới khi thật sự cần;
• Và một cục đệm chung nhỏ hơn tổng các đệm lẻ, vì không phải mắt nào cũng trượt cùng lúc.

Cách làm gọn: ước từng mắt ở mức bình thường chứ không ước ở mức an toàn, rồi cộng một cục dự phòng ở cuối. Kế hoạch ngắn hơn, mà khả năng chịu trượt lại cao hơn — vì phần dự phòng còn nguyên thay vì đã tiêu rải rác.

Dựng sẵn phương án hai cho mắt nào

• Mắt nằm trên chuỗi — vì chỉ chúng mới kéo tổng dài ra;
• Mắt phụ thuộc vào một bên duy nhất, không có đường thay thế;
• Mắt mà mình chưa từng làm bao giờ, nên ước lượng độ dài kém tin nhất;
• Còn lại thì không cần phương án hai — dựng phương án cho mọi mắt là tự tạo thêm việc.

Với một sơ đồ mươi việc, thường chỉ hai ba mắt hội đủ hai trong ba dấu trên. Hai ba phương án hai là làm được; mười phương án thì không ai làm nổi, và kết cục là không có phương án nào cả.

Khi phải bỏ một mắt

• Hỏi mắt ấy phục vụ mục tiêu nào — có khi mục tiêu ấy hoãn được;
• Hỏi có đường khác tới cùng mục tiêu không — thường có, chỉ là đường quen che mất;
• Hỏi bỏ nó thì mất gì ngay và mất gì về sau — hai cái đó khác nhau, và cái sau hay bị bỏ qua.

Câu thứ ba quan trọng nhất. Có những mắt bỏ đi thì không mất gì hôm nay nhưng cắt mất một chuỗi tính bằng số lần — và loại mất ấy chỉ hiện ra sau vài năm, lúc không còn nối lại được.

Sau khi trượt thì vẽ lại

• Chuỗi dài nhất có thể đã đổi — mắt vừa trượt kéo đường của nó vượt lên;
• Phần dư của các việc khác cũng đổi theo, nên việc trước kia thong thả nay có thể đang chặn;
• Vẽ lại mất mười phút và nó tránh được chuyện dồn sức vào chỗ cũ trong khi chỗ chặn đã dời.

Đây là thói quen rẻ nhất trong cả phần này và cũng dễ bỏ nhất, vì sau một lần trượt thì ai cũng muốn bắt tay làm ngay cho kịp. Nhưng mười phút vẽ lại thường tiết kiệm nhiều ngày — đúng bằng khoảng cách giữa việc đang chặn và việc mình tưởng đang chặn.

Ba dấu hiệu một mắt sắp trượt

• Không liên lạc được với bên đang xử trong một quãng dài hơn bình thường;
• Được hỏi thêm giấy tờ ngoài danh sách ban đầu — dấu hiệu việc đang đi chậm hơn đường thông thường;
• Người cùng nộp đợt ấy đã có kết quả còn mình thì chưa — dấu rõ nhất và cũng dễ kiểm nhất.

Thấy một trong ba thì nên kích hoạt phương án hai sớm thay vì chờ tới lúc chắc chắn trượt. Chạy song song một quãng thì tốn thêm một ít; chờ cho chắc rồi mới bắt đầu thì mất trọn quãng đã chờ.

Với mọi việc thật — giấy tờ đi lại, lưu trú, gia hạn, hồ sơ — phần trên chỉ là cơ chế. Việc thật phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.