Xin lại được nhưng mất chỗ trong hàng

Nhóm này nhẹ hơn nhóm cửa một chiều nhưng phổ biến hơn nhiều: tư cách dựng lại được, chỉ là dựng lại thì đứng cuối hàng. Cái mất không phải tư cách mà là thứ hạng.

Và thứ hạng thì không hiện ra trong bất kỳ danh sách giấy tờ nào, nên nó gần như luôn bị bỏ khỏi phép đếm ở bài trước.

Thứ hạng là gì trong chuyện này

• Vị trí so với những người cùng loại ở nơi ấy — ai đến trước, ai đã qua bao nhiêu vòng;
• Nó quyết định được xét trước hay xét sau, và ở nhiều chỗ thì trước sau là toàn bộ khác biệt;
• Nó cũng quyết định mức bắt đầu — cùng một tư cách, người có thứ hạng bắt đầu ở bậc cao hơn.

Nói cách khác, một tư cách gồm hai phần: phần nội dung và phần vị trí. Phần nội dung thì mang được hoặc dựng lại được; phần vị trí thì gắn với nơi chốn và không chuyển được.

Vì sao phần vị trí không chuyển được

• Nó không phải thuộc tính của mình mà là quan hệ giữa mình với những người khác ở đó;
• Sang chỗ mới thì tập người khác đổi, nên quan hệ ấy phải tính lại từ đầu với tập mới;
• Không ai cấp giấy cho thứ hạng, nên cũng không có gì để trình.

Điểm thứ ba lý giải vì sao chuyện này hay gây hụt hẫng: người có thứ hạng cao ở đầu này mang sang đủ mọi giấy tờ, giấy nào cũng được nhận, mà vẫn thấy mình bị đối xử như người mới. Không ai xử tệ với họ — chỉ là phần làm nên vị trí cũ đã ở lại.

Hai đồng hồ chạy song song

Từ lúc sang, có hai thứ cùng chạy và chúng không cùng tốc:

• Đồng hồ tư cách — chạy nhanh hơn, vì thủ tục có thời hạn xác định;
• Đồng hồ thứ hạng — chạy chậm, vì nó tính bằng số vòng đã cùng đi với người ở đó;
• Chênh giữa hai đồng hồ là quãng khó chịu nhất: đủ tư cách để làm nhưng chưa đủ vị trí để được giao việc đáng làm.

Biết trước quãng này thì đỡ hiểu nhầm nó thành một thất bại. Nó không phải dấu hiệu mình chọn sai chỗ — nó là hình dạng bình thường của quãng đầu, và nó ngắn lại theo số vòng chứ không theo cố gắng trong một vòng.

Cái gì rút ngắn được quãng bắt kịp

• Số vòng, không phải số giờ — làm nhiều trong một vòng không thay được việc đã qua nhiều vòng;
• Phần tự chứng — nó là thứ duy nhất được tính ngay không cần chờ vòng nào;
• Người giới thiệu ở chỗ mới — họ cho mượn một phần thứ hạng của họ, và đó là cách hợp pháp duy nhất để nhảy vài chỗ trong hàng.

Cách thứ ba là cách mạnh nhất và cũng dễ hiểu sai nhất. Nó không phải một sự ưu ái: người giới thiệu đặt thứ hạng của mình ra làm bảo đảm, nên họ chỉ làm khi phần tự chứng của mình đủ để họ yên tâm. Tức là hai cách sau nối vào nhau chứ không thay nhau.

Mất thứ hạng có phải luôn là mất không

• Ở nơi hàng dài và xét theo trước sau — mất nhiều, và quãng bắt kịp đúng bằng độ dài hàng;
• Ở nơi ít người và xét theo việc làm được — mất ít, vì phần tự chứng thay được phần lớn vị trí;
• Ở nơi đang mở rộng — có khi không mất gì, vì hàng chưa kịp hình thành.

Nên câu hỏi trước khi chọn một đầu không chỉ là ở đó có cơ hội gì, mà là ở đó hàng dài bao nhiêu và xét theo cái gì. Hai nơi cùng cơ hội mà khác hai điểm ấy thì quãng đầu của mình khác nhau hẳn — và quãng đầu là quãng tốn nhất trong toàn bộ chuyến đi.

Thứ hạng cũ có còn ích gì không

• Nó không chuyển thành thứ hạng mới, nhưng nó để lại một thứ chuyển được: biết một cái hàng vận hành ra sao;
• Người đã từng đi từ cuối hàng lên thì nhận ra sớm cái gì làm hàng dịch, và nhận ra sớm là lợi thế thật;
• Và họ không nhầm quãng đầu thành một kết luận, nên không bỏ cuộc vào đúng lúc chưa nên bỏ.

Đây là một dạng phần tự chứng ở mức cao: không phải làm được một việc, mà là đã đi hết một quãng từ đầu tới cuối một lần. Nó lộ ra khá nhanh ở chỗ mới, và nó là thứ duy nhất trong cả bài này đi qua được biên mà không cần ai công nhận.

Với mọi việc thật — giấy tờ đi lại, lưu trú, gia hạn, hồ sơ — phần trên chỉ là cơ chế. Việc thật phải hỏi cơ quan có thẩm quyền sở tại, cơ quan đại diện Việt Nam hoặc luật sư.