Thanh toán, vận chuyển và hợp đồng trong giao dịch Việt – Ấn

Ba khâu kỹ thuật này quyết định phần lớn rủi ro của một giao dịch. Chúng nghe khô khan nhưng là nơi tiền thật được bảo vệ hoặc bị mất.

Thanh toán: chọn phương thức theo mức tin cậy

Các phương thức thông dụng trong thương mại quốc tế đều áp dụng được cho giao dịch Việt – Ấn. Khác biệt chính giữa chúng là ai chịu rủi ro và ngân hàng tham gia tới mức nào.

Nguyên tắc thực tế: đối tác càng mới thì phương thức càng nên chặt. Chi phí của phương thức có bảo đảm qua ngân hàng là khoản nhỏ so với rủi ro mất cả lô hàng.

Điều tuyệt đối tránh với đối tác chưa từng giao dịch: chuyển trước toàn bộ giá trị đơn hàng. Nếu bắt buộc phải ứng trước, nên chỉ ứng một phần và gắn phần còn lại với mốc giao hàng.

Điều kiện giao hàng

Điều kiện giao hàng xác định ở điểm nào rủi ro và chi phí chuyển từ bên bán sang bên mua. Đây không phải chi tiết kỹ thuật mà là điều khoản quyết định ai chịu gì khi có sự cố.

Với người mới, sai lầm phổ biến là chỉ so giá mà không xét điều kiện giao hàng đi kèm. Hai báo giá trông chênh nhau có thể thực chất ngang nhau khi quy về cùng điều kiện.

Lời khuyên: luôn quy các báo giá về cùng một điều kiện trước khi so sánh. Đây là việc đơn giản nhưng tránh được quyết định sai dựa trên con số không so được.

Vận chuyển đường biển

Đường biển là phương thức chính cho hàng khối lượng lớn giữa hai nước. Tuyến đi qua eo biển Malacca, và thời gian vận chuyển tính bằng tuần, chưa kể thời gian làm thủ tục hai đầu.

Các cảng lớn phía tây Ấn Độ phục vụ phần lớn hàng đi châu Á; cảng phía đông gần Đông Nam Á hơn. Chọn cảng phù hợp với vị trí đối tác ảnh hưởng tới cả thời gian lẫn chi phí nội địa hai đầu.

Với hàng có giá trị cao trên mỗi ký hoặc hàng gấp, đường hàng không là lựa chọn — quyết định nên dựa trên giá trị trên mỗi ký chứ không dựa trên cảm giác.

Bảo hiểm hàng hoá

Bảo hiểm là khoản chi phí nhỏ so với giá trị lô hàng nhưng nhiều doanh nghiệp bỏ qua. Với hàng đi biển nhiều tuần, đây là khoản nên có.

Cần làm rõ trong hợp đồng: bên nào mua bảo hiểm, phạm vi tới đâu, và ai là người thụ hưởng. Điều này gắn với điều kiện giao hàng đã chọn.

Hợp đồng: những điều khoản không nên thiếu

• Mô tả hàng hoá và tiêu chuẩn chất lượng cụ thể, có phương pháp đo;
• Số lượng và dung sai cho phép;
• Giá và điều kiện giao hàng;
• Phương thức và tiến độ thanh toán;
• Thời hạn giao hàng và hậu quả khi chậm;
• Điều khoản kiểm định — ai kiểm, ở đâu, kết quả có giá trị ràng buộc không;
• Xử lý khi hàng không đạt;
• Bất khả kháng;
• Và luật áp dụng và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Điều khoản cuối hay bị coi là hình thức cho tới khi cần dùng. Chọn cơ chế giải quyết tranh chấp thực tế khả thi — nơi giải quyết ở quá xa hoặc theo luật mình không hiểu thì trên thực tế là không có cơ chế nào.

Chứng từ: khớp nhau là yêu cầu

Trong thương mại quốc tế, chứng từ phải khớp nhau hoàn toàn — tên hàng, số lượng, trọng lượng, mã hàng trên hợp đồng, hoá đơn, vận đơn và các giấy tờ khác.

Sai lệch nhỏ cũng có thể khiến ngân hàng từ chối thanh toán hoặc hải quan giữ hàng. Kiểm chéo toàn bộ chứng từ trước khi gửi đi là việc tốn ít thời gian mà tránh được nhiều rắc rối.

Ba việc nên làm với giao dịch đầu tiên

• Nhờ đơn vị giao nhận có kinh nghiệm tuyến này tư vấn từ đầu;
• Cho luật sư hoặc người có kinh nghiệm xem hợp đồng trước khi ký;
• Và làm quy mô nhỏ để chạy thử toàn bộ chuỗi.

Chi phí của ba việc này nhỏ hơn nhiều so với một giao dịch hỏng. Và sau lần đầu, quy trình đã rõ thì các lần sau tự làm được — đây là khoản đầu tư một lần.

Quy định về thanh toán quốc tế, thủ tục hải quan và chứng từ phải xác nhận với ngân hàng, cơ quan hải quan và đơn vị tư vấn; hỗ trợ về thị trường hỏi Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ.