Người Ấn Độ có mặt tại Việt Nam từ rất lâu, và cộng đồng hiện nay hình thành theo một cách khác hẳn so với thời kỳ trước — hiểu cả hai giai đoạn cho thấy quan hệ hai nước sâu hơn nhiều so với con số thương mại.
- Có cộng đồng thương nhân Ấn Độ tại Sài Gòn từ thời thuộc địa.
- Đền Hindu tại TP Hồ Chí Minh là di sản còn lại của giai đoạn đó.
- Cộng đồng hiện nay chủ yếu gắn với doanh nghiệp và công nghệ.
- TP Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai địa bàn chính.
Giai đoạn sớm: thương nhân ở Sài Gòn
Từ thời thuộc địa, đã có cộng đồng người Ấn Độ sinh sống và buôn bán tại Sài Gòn. Phần lớn đến từ các vùng miền nam Ấn Độ, hoạt động trong thương mại vải vóc, cho vay và các ngành dịch vụ.
Dấu vết rõ nhất còn lại đến hôm nay là các ngôi đền Hindu ở trung tâm TP Hồ Chí Minh — trong đó đền thờ nữ thần Mariamman là nơi được biết đến nhiều nhất, vẫn hoạt động và vẫn có người tới lễ.
Phần lớn cộng đồng này rời đi trong các biến động của thế kỷ 20, nhưng các công trình và một số dấu ấn ẩm thực, ngôn ngữ vẫn còn. Đây là lớp lịch sử mà nhiều người Việt đi qua hằng ngày mà không biết.
Cộng đồng hiện nay: thành phần khác hẳn
Cộng đồng người Ấn Độ tại Việt Nam hôm nay hình thành từ một làn sóng mới, gắn với đầu tư, công nghệ và thương mại chứ không phải buôn bán truyền thống.
- Người làm cho doanh nghiệp Ấn Độ có hoạt động tại Việt Nam;
- Chuyên gia công nghệ thông tin làm cho doanh nghiệp Việt Nam và quốc tế;
- Doanh nhân mở cơ sở kinh doanh riêng;
- Giảng viên và người làm giáo dục;
- Và người kinh doanh nhà hàng, dịch vụ.
Nhóm thứ hai đáng chú ý nhất về xu hướng. Ấn Độ là một trong những nguồn nhân lực công nghệ thông tin lớn nhất thế giới, và khi ngành này ở Việt Nam mở rộng thì dòng chuyên gia đi lại giữa hai nước tăng theo.
Địa bàn
TP Hồ Chí Minh là nơi tập trung đông nhất — cả vì lịch sử, cả vì đây là trung tâm kinh tế. Các quận trung tâm có nhà hàng Ấn Độ, cửa hàng bán nguyên liệu, và các đền vẫn hoạt động.
Hà Nội tập trung người làm việc trong các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp có văn phòng tại thủ đô.
Đà Nẵng và các khu công nghiệp có người làm chuyên môn tại các dự án cụ thể, thường theo thời hạn dự án.
Ẩm thực — dấu ấn dễ thấy nhất
Với người Việt bình thường, nhà hàng Ấn Độ là điểm tiếp xúc đầu tiên và phổ biến nhất với văn hoá Ấn Độ.
Các đô thị lớn đều có nhà hàng Ấn, và điều đáng nói là ẩm thực Ấn Độ rất đa dạng theo vùng — món miền bắc khác hẳn miền nam, và nhà hàng ở Việt Nam thường phục vụ một dòng nhất định.
Ăn chay là điểm giao thoa thú vị. Ẩm thực Ấn Độ có truyền thống ăn chay rất phong phú, và điều này gặp một nhu cầu có sẵn ở Việt Nam — nơi ăn chay cũng phổ biến vì lý do tôn giáo.
Sinh hoạt cộng đồng
Cộng đồng người Ấn tại Việt Nam có các hoạt động chung, thường gắn với các dịp lễ lớn trong năm — Diwali là dịp được tổ chức rộng rãi nhất.
Các sự kiện này thường mở cho người Việt tham dự, và là cách tiếp cận văn hoá Ấn Độ thuận tiện nhất với người quan tâm. Cơ quan đại diện Ấn Độ tại Việt Nam cũng tổ chức các hoạt động giao lưu văn hoá.
Yoga là một điểm giao thoa khác đã đi vào đời sống Việt Nam khá sâu — có mặt ở hầu hết các đô thị và không còn được xem là thứ ngoại lai.
Ý nghĩa với quan hệ hai nước
Cộng đồng này có vai trò vượt xa quy mô của nó. Người sống ở nước kia hiểu cả hai bên, và đó là thứ không có sách vở nào thay được.
Với doanh nghiệp Việt Nam muốn làm ăn với Ấn Độ, người Ấn đang sống và làm việc tại Việt Nam là kênh tiếp cận tự nhiên — họ hiểu cách vận hành ở đây và hiểu thị trường bên kia.
Chiều ngược lại cũng đúng: người Việt ở Ấn Độ đóng vai trò tương tự. Hai cộng đồng nhỏ này là hạ tầng mềm của quan hệ hai nước, và giá trị của chúng tăng theo mức độ giao thương.
Thông tin về các hoạt động giao lưu văn hoá liên hệ cơ quan đại diện Ấn Độ tại Việt Nam; các thủ tục về cư trú, lao động của người nước ngoài theo cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
Người Ấn Độ có mặt ở Việt Nam từ bao giờ?
Từ thời thuộc địa đã có cộng đồng thương nhân tại Sài Gòn, phần lớn từ miền nam Ấn Độ. Các đền Hindu ở trung tâm TP Hồ Chí Minh là di sản còn lại.
Cộng đồng hiện nay làm gì?
Chủ yếu gắn với đầu tư, công nghệ thông tin, thương mại, giáo dục và dịch vụ nhà hàng — khác hẳn thành phần thời kỳ trước.
Tập trung ở đâu?
TP Hồ Chí Minh đông nhất, rồi Hà Nội. Đà Nẵng và các khu công nghiệp có người làm chuyên môn theo dự án.
Vì sao cộng đồng nhỏ lại quan trọng?
Vì người sống ở nước kia hiểu cả hai bên — là kênh tiếp cận tự nhiên cho doanh nghiệp muốn làm ăn giữa hai nước, thứ không sách vở nào thay được.
